Χρήσιμοι όροι για την κατανόηση της μεταρρύθμισης

Διανεμητικό σύστημα ασφάλισης: Διανεμητικό ονομάζεται το σύστημα, όταν οι εισφορές των υφιστάμενων ασφαλισμένων χρηματοδοτούν τις συντάξεις των υφιστάμενων συνταξιούχων. Στη χώρα μας, σήμερα, και η κύρια ανταποδοτική και η επικουρική σύνταξη λειτουργούν ως διανεμητικά συστήματα.

Κεφαλαιοποιητικό σύστημα ασφάλισης: Στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα οι εισφορές που καταβάλλουν οι ασφαλισμένοι κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου σωρεύονται σε προσωπικούς λογαριασμούς και επενδύονται. Οι εισφορές τους και οι αποδόσεις των επενδύσεων αποτελούν τη δική τους προσωπική αποταμίευση, με σκοπό την χρηματοδότηση της σύνταξης και τη στήριξη του βιοτικού τους επιπέδου κατά τη διάρκεια της συνταξιοδότησης. Στη φάση της συνταξιοδότησης, οι ασφαλισμένοι λαμβάνουν μια σύνταξη ανάλογη του ποσού, που έχει σωρευθεί στο λογαριασμό τους.

Προσωπικός κουμπαράς / Ατομικός λογαριασμός: Ο λογαριασμός στον οποίο θα σωρεύονται οι ασφαλιστικές εισφορές και οι αποδόσεις των επενδύσεων του ασφαλισμένου, βάσει των οποίων θα υπολογίζεται η ισόβια μηνιαία επικουρική σύνταξη που θα λαμβάνει όταν συνταξιοδοτηθεί.

Δημοσιονομικός κίνδυνος: Είναι ο κίνδυνος που διατρέχει ο συνταξιούχος να λάβει χαμηλότερη σύνταξη, λόγω δημοσιονομικών περιορισμών, ως αποτέλεσμα της αρνητικής πορείας των δημόσιων οικονομικών.

Δημογραφικός κίνδυνος: Είναι ο κίνδυνος που διατρέχει ο συνταξιούχος σε ένα διανεμητικό σύστημα να λάβει χαμηλότερη σύνταξη, επειδή επιδεινώνονται οι δημογραφικοί συσχετισμοί. Όταν, δηλαδή, μειώνονται οι εισφορές, επειδή μειώνεται το πλήθος των νέων εργαζομένων, ενώ ταυτόχρονα, αυξάνεται δυσανάλογα το πλήθος των συνταξιούχων που μοιράζονται αυτές τις εισφορές.

Κίνδυνος αγοράς: Είναι ο κίνδυνος που διατρέχουν τα κεφαλαιοποιητικά ασφαλιστικά συστήματα, εξαιτίας της διακύμανσης των αποδόσεων της αγοράς.

Διαφοροποίηση ή διασπορά κινδύνου: Πρόκειται για μία έννοια που χρησιμοποιείται ευρέως στις επενδύσεις. Διαφορετικά περιουσιακά στοιχεία υπόκεινται σε διαφορετικούς κινδύνους. Η συνένωσή τους σε ένα χαρτοφυλάκιο οδηγεί σε διασπορά του κινδύνου και μείωση του συνολικού κινδύνου του χαρτοφυλακίου υπό την έννοια ότι αμβλύνονται οι διακυμάνσεις της αξίας του χαρτοφυλακίου.  Η έννοια όμως είναι πολύ πιο ευρεία και πιο παλιά. Π.χ. ένας αγρότης που αναπτύσσει στη γη του πολλά διαφορετικά είδη καλλιέργειας ουσιαστικά διασπείρει τον κίνδυνο που συνδέεται με δυσμενείς καιρικές συνθήκες, εμπορική συγκυρία ή καλλιεργητικές ασθένειες, με αποτέλεσμα να μειώνει τον εισοδηματικό του κίνδυνο.

Σε ένα ασφαλιστικό σύστημα, η διασπορά επιτυγχάνεται όταν τα διαφορετικά τμήματα του συνταξιοδοτικού εισοδήματος υπόκεινται σε διαφορετικούς  κινδύνους. Στο ασφαλιστικό μας σύστημα, μετά τη μεταρρύθμιση τρία διαφορετικά τμήματα του συνταξιοδοτικού εισοδήματος θα είναι εκτεθειμένα σε 3 διαφορετικούς ανεξάρτητους μεταξύ τους κινδύνους (δημοσιονομικό, δημογραφικό και κίνδυνο αγοράς).

Η κύρια ανταποδοτική σύνταξη, η οποία λειτουργεί με βάση το διανεμητικό σύστημα, και το ύψος της οποίας εξαρτάται από το πλήθος όσων εισφέρουν (εργαζόμενοι) προς το πλήθος όσων λαμβάνουν (συνταξιούχοι), υπόκειται στο δημογραφικό κίνδυνο. Η νέα, κεφαλαιοποιητική, επικουρική σύνταξη υπόκειται στον κίνδυνο αγοράς. Τέλος, η εθνική σύνταξη, η οποία χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό, υπόκειται στο δημοσιονομικό κίνδυνο.

Μετάβαση στο περιεχόμενο